Neden Bosna Hersek?


Vize Muafiyeti: Türk vatandaşları Bosna Hersek’e girişlerinde vize uygulamalarından muaftırlar. Bu durum, gerek iki ülke arasındaki münasebetlerin daha da gelişmesine gerekse iş ve yatırım amaçlı pazar araştırması ziyaretlerinin daha esnek takvimlerle ve daha sık biçimde yapılmasına olanak sağlamaktadır.

Ülkenin Gelişme Potansiyeli: Bosna Hersek, ihtiyaç duyulan alt ve üst yapı yatırımları ve enerji projeleri ile önemli bir potansiyel barındırmakta olup, bu gelişim döneminde açılmakta olan ihalelere yakın ilgi gösterilmesinin isabetli olacağı düşünülmektedir.

Ülkenin Avantajlı Konumu: Ülkenin Avrupa pazarlarına yakınlığı ve geçiş noktasında olması, burada ticaret ve yatırım yapmak isteyen şirketler için avantaj teşkil etmektedir. Buna ilaveten, Bosna Hersek ile Türkiye arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması’nın bulunması, Bosna Hersek’in CEFTA üyesi olması, AB ile tercihli ticaret sisteminin bulunması, EFTA ile yakın bir zaman öncesinde Serbest Ticaret Anlaşması imzalamış olması ve birçok ülke ile tercihli ticaret sisteminin bulunması, ticari ve ekonomik açıdan bu ülkede faaliyette bulunmayı düşünen firmaların diğer pazarlara girişlerinde Bosna Hersek’i bir üs olarak kullanabilmeleri imkânını sunmaktadır. Diğer bir deyişle, Bosna Hersek yaklaşık 4 milyon nüfusa sahip küçük bir ülke olmasına rağmen, buraya yatırım yapmak isteyen firmaların pazarın küçüklüğünden ziyade, çevre ülkelere ve AB pazarına girişte Bosna Hersek’i bir hareket noktası olarak değerlendirmelerinde yarar bulunduğu düşünülmektedir.

Ülkenin Doğal Kaynaklar Bakımından Zenginliği: Özellikle orman ürünleri, kömür, su vs. bakımından zengin olması, bu kaynaklara yönelik sektörlerde ticaret ve yatırım olanaklarını arttırmaktadır.

Nitelikli İş Gücü ve Maliyet Avantajları: Ülkenin müteahhitlik sektöründe nitelikli ve teknik açıdan eğitimli iş gücüne sahip olması inşaat faaliyetlerinin sorunsuz işlemesi açısından önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, inşaat maliyetlerinin Avrupa standartlarına oranla uygun olması müteahhitlik sektörü açısında avantaj teşkil etmektedir.

Projelerin Finansmanı: Bosna Hersek’teki enerji ve otoyol ihalelerinde finansmanın büyük kısmı yabancı sermaye tarafından karşılanmaktadır. Ülkemiz firmalarının bu ülkede yapacakları yatırımlarda ihtiyaç duyacakları uzun vadeli finansman konusunda bu hususu dikkate almalarında yarar bulunmaktadır.

Ticaret ve Yatırım Faaliyetleri Hakkında Değerlendirme: Bosna Hersek temel ekonomik göstergeler açısından (enflasyon, büyüme oranları, faiz vb.) riskin yüksek olmadığı bir ülke olarak değerlendirilmekte olup, yatırım ve ticaret bakımından idari yapının insiyatifine büyük ölçüde ihtiyaç duymayan firmaların bu konudaki çalışmalarına ara vermemesi tavsiye edilmektedir. Zira, Bosna Hersek de dahil olmak üzere, Batı Balkanlar’da yer alan ülkelerin, Avrupa Birliği ile bütünleşme süreci çerçevesinde, ılımlı büyüme oranlarını büyük ölçüde kesintisiz olarak sürdürecekleri beklenmektedir. Bu kapsamda, ticaret boşluk sevmez tezinden hareketle, ülkemiz firmaları tarafından özellikle ticarette doldurulmayan boşluğun başka ülkelerin firmaları tarafından doldurulacağı ve ilk gelenin her zaman daha avantajlı bir konumda olacağı dikkate alındığında, firmalarımızın özellikle ticarette sürdürülebilir pazar paylarını elde etmeleri açısından hızlı hareket etmeleri gerektiği düşünülmektedir. Buna ilaveten, yatırımlarda etkin bir pozisyon alınarak bilhassa ülkenin net ithalatçı olduğu sektörler ile enerji ve müteahhitlik alanlarına yatırım yapılmasında fayda görülmektedir.

  • Bosna Hersek Doğu ve Batı medeniyetlerinin yol ağzında bir ülkedir. Müslümanlar, Ortodokslar, Katolikler, Yahudiler burada birlikte yaşarlar.
  • Balkan yarımadasının merkezine yerleşmiş Bosna Hersek Akdeniz ve Alp iklimini, kırlarını kuşatır bundan dolayı bazı en zengin flora ve fauna Avrupa da görülür.
  • Güneydoğu Avrupa’da bulunan Bosna-Hersek, kuzeyden ve batıdan Hırvatistan, doğudan Sırbistan, güneyden Karadağ ile çevrilidir.
  • Güneyden Adriya Denizi’ne 20 km kıyısı vardır. En yüksek yeri Magliç Dağı (2386 m.)’dır. En önemli akarsuları Drina, Bosna, Sava, Vrbas, Una ve Neretva ırmaklarıdır.
  • Bosna ülkenin kuzey bölgesinin, Hersek ise güney bölgesinin adıdır. Arazisi genellikle dağlıktır. Topraklarının % 22′si tarım alanı, % 27′si otlak, % 30′u orman ve çalılıktır.
  • Bosna Hersek çok çeşitli turizm faaliyetlerinin yapılabilmesine olanak sağlayan tarihsel, coğrafi ve kültürel bir miras ve zenginliğe sahiptir.
  • Ülkede kış sporları, kaplıca turizmi ve avcılıktan doğa sporlarına, milli ve doğal parklarda eko turizmden kültür ve inanç turizmine kadar birçok değişik turizm faaliyetinin gerçekleştirilmesi olanağı bulunmaktadır.
  • Geçmişten günümüze kadar Bosna Hersek’te Bizans, Batı Avrupa ve Osmanlı etkili olmuş. Bosna Hersek bu kadar özel bir yer olması insanların zengin kültüre sahip olmasındadır. Dünyanın her köşesinden etkilerinin özel bir karışımı Bosna’nın kültür hayatına büyük katkı sağlar.
  • Bosna Hersek – Türkiye Ticari ve Ekonomik İlişkileri


    İkili Ticaret

    Bosna Hersek ile Türkiye arasındaki ticari ilişkilerin gelişiminde iki ülke arasında 01 Temmuz 2003 tarihi itibariyle yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması önemli bir yer tutmaktadır. Bu anlaşma uyarınca iki ülke arasındaki ticarette gümrük ve eş etkili vergiler 2007 yılından itibaren sıfırlanmıştır.

    Bosna Hersek ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi günümüzde 1990'ların ortaları ve 2000'lerin başlangıcındaki seviyelere (1996 yılında 24, 2000 yılında 34, 2003 yılında 72 milyon dolar) kıyasla kayda değer bir artış göstermiş olmasına (2005 yılında 144, 2008 yılında 597 ve 2012 yılında 363 milyon ABD Doları) rağmen, iki ülke arasında varolan tarihi ve sosyo-kültürel münasebetlerin ikili ticari ve ekonomik ilişkilerde yeterince yansımasını bulamadığı değerlendirilmektedir.

    Bosna Hersek-Türkiye ticaretinin 2000'li yılların başından bu yana gelişimine bakılacak olursa, ikili ticarette sürekli olarak Bosna Hersek açık, Türkiye ise fazla veren ülke konumundadır. Ayrıca, ikili ticaret 2000'li yılların başlarından bu yana hacim olarak yaklaşık 10 kat artmış bulunmaktadır (2000 yılında 30 milyon ABD Doları, 2012 yılı itibariyle 363 milyon ABD Doları). Öte yandan, Bosna Hersek'in ihracatının düşük seviyede de olsa istikrarlı bir artış kaydederken, Türkiye'nin ihracatının oldukça dalgalı bir seyir izlediği göze çarpmaktadır.

    Bosna Hersek – Türkiye Arasında İmzalanan Başlıca Anlaşma ve Protokoller


    Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması 07 Kasım 1995
    Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması 21 Ocak 1998
    Karayolu Taşımacılığı Anlaşması 21 Ocak 1998
    Serbest Ticaret Anlaşması 03 Temmuz 2002
    STA Anlaşmasına ilişkin EUR 1. Dolaşım Sertifikaları Yönetmeliği 15 Eylül 2003
    Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ve Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin Uygulanmasına İlişkin İdari Anlaşma 27 Mayıs 2003
    Gümrük İdarelerinin Karşılıklı Yardımlaşmasına Dair Anlaşma 03 Temmuz 2002
    Veterinerlik Alanında İşbirliği Protokolu 13 Aralık 2002
    Bitki Koruma ve Bitki Karantina Alanında İşbirliği Protokolu 13 Aralık 2002
    Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması 16 Şubat 2005
    Hukuki ve Ticari Konularda Adli İşbirliği Anlaşması -
    Karma Ekonomik Komisyonu / KEK II – Protokolü 22-24 Kasım 2004
    Karma Ekonomik Komisyonu / KEK III – Protokolü 14 Mayıs 2009

    Bosna Hersek'in En Önemli Sektörleri


    Tarım ve Hayvancılık

    Bosna Hersek verimli topraklara sahip geleneksel tarım ülkesi olarak temiz ve kolayca erişilebilen zengin yeraltı ve yerüstü su kaynaklarına sahiptir. Ülke topraklarının % 50,3'ü tarımsal arazi, % 48,3'ü ise ormanlarla kaplıdır. Tarımsal arazinin ise % 62'si ekilebilir durumdadır (Ekilebilir arazinin % 48'si FBiH, % 52'si RS'dedir). Ekilebilir arazinin ırmak yataklarındaki düzlüklerde bulunan kısmı (toplam ekilebilir arazinin % 20'sinden az) yoğun tarım yapılmaya elverişlidir. Tarımsal arazinin yaklaşık % 56'sı çayır ve otlak, % 40'ı işlenebilir arazi ve % 4'ü ise meyve bahçeleri ve bağlardan oluşmaktadır.

    Başta tahıl, et ve süt ürünleri, meyve suları olmak üzere neredeyse tüm tarım ürünlerini ithal eden ülke tarımda net ithalatçı konumundadır.

    Ülkede üretilen başlıca tarım ürünleri arasında tahıl, mısır, yem, yağlık tohum, bakliyat, kök ve yumrulu bitkiler ve sebzeler yer almaktadır. Meyve sebze üretimi mikro klimalar sayesinde çeşitlilik arz etmektedir.

    Hayvancılığın toplam tarımsal üretimdeki payının %50 dolaylarında olduğu tahmin edilmektedir.

    Ağaç ve Orman Ürünleri

    Ağaç ve orman ürünleri sanayi, Bosna Hersek sanayi üretiminde % 15 ile önemli bir paya sahiptir ve ham keresteden mobilyaya kadar geniş bir ürün gamında üretim yapılmaktadır. Ülkedeki ağaçların miktar, tür ve kalite bakımından zenginliği orman ürünleri sanayi açısından kayda değer bir kaynak sunmaktadır. Kayın, meşe, dişbudak, çam, köknar, ceviz, elma ve kiraz ağaçlarından ham, yarı ve tam işlenmiş ürün ihracatı yapılmaktadır.

    Ağaç ve orman ürünleri sektörü ihracat odaklı bir sektör olup, sektörün ülkenin 2012 yılı ihracatındaki payı % 11 olarak gerçekleşmiştir. Koltuk, ahşap malzeme, ev mobilyaları ve ham kereste en çok ihracatı yapılan ürünler olup, başlıca ihraç ülkeleri arasında İtalya, Slovenya, Sırbistan, Hırvatistan, Avusturya, Almanya ve Mısır yer almaktadır.

    Otomotiv ve Otomotiv Yan Sanayii

    2011 yılı itibariyle metal işleme sanayi ihracatında en hızlı büyüme gösteren sektör % 25,6'lık büyüme oranı ile otomotiv sanayi olmuştur. Otomotiv sanayi yine 2011 yılında Bosna Hersek'in toplam ihracatındaki payını da arttırmıştır.

    Ülkenin otomotiv sektöründeki şirketlerce motor dişli ve parçaları, yüksek kaliteli metal hassas parçalar, tahrik milleri, fren parçaları ve sistemleri, debriyaj, direksiyon parça ve sistemleri, pompa, filtre, otomotiv elektrik parçaları (sinyaller, röle, elektronik anahtarlar), tekstil ve deri ürünleri, plastik enjeksiyon parçaları, alüminyum jantlar, aküler, yaylar, vidalar, hortumlar, metal, kauçuk ve plastik bileşenler gibi muhtelif küçük parçalar vb. geniş bir ürün gamında üretim yapılmaktadır.

    Otomotiv yedek parçaları sektörü ihracat odaklı bir sektör konumundadır ve üretimin yaklaşık % 90'ı aralarında Almanya, İspanya, İtalya, Lüksemburg, Slovenya ve Türkiye'nin de bulunduğu 30'a yakın ülkeye ihraç edilmektedir.

    Metal ve Metal İşleme

    Metal ve metal işleme sektörü, kapasite kullanımı ve istihdam açısından savaş öncesi dönemdeki seviyesinden uzak olmasına karşın (1992 yılında 200.000, günümüzde 30.000 civarında istihdam) ülke ekonomisi açısından önemini hala muhafaza etmektedir.

    Metal işleme sanayii, özellikle demir ve demir dışı metal işleme, demir-çelik, alüminyum, kurşun, çinko ve bakır olmak üzere oldukça geniş bir faaliyet alanını kapsamaktadır.

    Ülkedeki maden rezervlerinin (özellikle demir cevheri, boksit, kurşun, çinko, bakır) katkısı ve eski Yugoslavya döneminde ülkenin savunma sanayii merkezi olmasının da etkisiyle metal işleme sektörü ülkenin geleneksel olarak en güçlü sektörü olarak kabul edilmektedir.

    Sektörün son 10 yıllık büyüme performansı % 10 civarında gerçekleşmiş olup, Bosna Hersek sanayii ve ihracatında en önemli kalemi teşkil etmektedir. Bosna Hersek metal sektöründe ticaret fazlası vermektedir. Metal sektöründe üretilen ürünler ağırlıklı olarak Avrupa ve çevre (özellikle CEFTA ülkeleri) pazarlardaki otomotiv, makine ve metal ürünleri üreticilerine gönderilmesinin yanı sıra iç piyasada da kullanılmaktadır.

    Tekstil

    Tekstil sektörü eski Yugoslavya döneminde Bosna Hersek'te önemli bir yere sahipti. Savaş öncesi dönemde Bosna Hersekli tekstil ve ayakkabı üreticileri ürünlerini (pamuk ipliği, kumaş, dokuma, konfeksiyon, ham ve işlenmiş deri ürünleri) tüm kıtalaRA etmekteydiler. Geçmişte Almanya ve İtalya pazarlarına tekstil ve ayakkabı tedariği yapmış olan Bosna Hersek, bu anlamda bu sektörde birikime ve vasıflı bir iş gücüne sahiptir. Tekstil sektörü bugün ülkede birçok küçük üretici vasıtasıyla sürdürülmekte ve çok çeşitlenmiş bir yapı arz etmektedir. Özellikle makine ve teçhizata yapılacak yatırımlarla Bosna Hersek tekstil sektörü dinamik bir gelişim sergileme potansiyeline sahiptir. Ülkede tekstil sektöründe yaklaşık 30.000 kişi istihdam edilmektedir.

    Tekstil, ayakkabı ve deri sanayinin 2012 yılı üretiminin % 90'ı ihraç edilmiş ve sektörün Bosna Hersek'in toplam ihracatındaki payı % 13,8 olarak gerçekleşmiştir. Ülkenin tekstil sektöründeki önde gelen ticari partnerleri arasında AB ülkeleri, Doğu ve Güney Doğu Avrupa ülkeleri yer almaktadır.

    Bosna Hersek tekstil hammaddeleri ticaretinde net ithalatçı konumundadır.

    İçecek

    Tatlı su ve taze meyve-sebze Bosna Hersek'in içecek sektörü açısından önemli bir yer teşkil etmektedir. İç piyasada içeceklere yönelik talebin yalnızca % 45'inin yerli üretimle karşılandığı tahmin edilmektedir. Arz yetersizliği sektördeki yatırım potansiyelinin önemli bir göstergesi olarak kabul edilmektedir.

    Bosna Hersek'te yıllık yaklaşık 400 milyon litre civarında maden suyu tüketilmektedir. Gelecekte şişelenmiş kaynak suyu tüketiminin maden suyu tüketimden daha fazla olacağı beklenmektedir. Ülke zengin tatlı su kaynaklarına sahip olmasına karşın, kaynak suyu ticaretinde net ithalatçı durumundadır. İthalat yapılan ülkeler arasında Hırvatistan ve Slovenya başı çekmektedir.

    Ülkede yaklaşık 10.000 meyve bahçesi bulunmaktadır. Verimli toprakları ve ılıman iklimin olduğu bölgelerde çok çeşitli meyve yetiştirme imkanı bulunmaktadır. Bu nedenle Bosna Hersek yüksek kalite meyve suyu üretimi için iyi bir potansiyel barındırmaktadır.

    Ülke bira ve şarap gibi alkollü içeceklerde de net ithalatçıdır. Biracılıkta yerel üretim iç talebin % 65'ini karşılamakta olup, talep fazlası Hırvatistan ve Sırbistan'dan ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Ülkede şarap üretiminin tamamı Hersek bölgesinde yapılmaktadır.

    Doğal Kaynaklar ve Madencilik

    Bosna Hersek, eski Yugoslavya zamanında ülkedeki zengin maden rezervleri nedeniyle madencilik ve ağır sanayi alanlarında yoğunlaşmıştı. Savaştan önce gelişmiş olan ve büyük ölçüde Yugoslavya ağır sanayisine dönük üretim yapan Bosna Hersek madencilik sektörü, savaş boyunca ve daha sonra izleyen ekonomik daralma ile paralel bir şekilde küçülmüş ve birçok ocak kapanmıştır. Özellikle 1999 yılında en önemli pazar olan Sırbistan ve Karadağ'da, Kosova Savaşı'ndan dolayı daralma yaşansa da, sektör daha sonra toparlanmıştır. 2003 ve 2004 yıllarında FBiH'de sırasıyla % 4,6 ve % 5,8'lik büyüme gerçekleşmiş olup, RS'de bu oran 2004 yılında % 36 olarak gerçekleşmiştir.

    FBiH'deki Vares ve Jablanica ile RS'deki Ljubija'da toplam 750 milyon ton demir cevheri rezervi olduğu tahmin edilmektedir. Savaştan önce 1,8 milyon ton demir üreten ve 20.000 kişi istihdam eden sektörün üretimi savaş sonrası dönemde kayda değer biçimde azalmıştır (2003 yılında 100.000 ton). Ancak, son yıllarda yeniden toparlanan demir üretimi 2010 yılı itibariyle yaklaşık 3 milyon tona ulaşmıştır.

    Ülkedeki çinko ve kurşun rezervlerinin ise 11,7 milyon ton civarında olduğu tahmin edilmekte olup, bu rezervler FBiH'de Vares ve Olova'da, RS'de ise Srebrenica'da bulunmaktadır. 2004 yılında RS Hükümeti Srebrenica'daki SASE'nin kurşun ve çinko madenleri yönetim hakkını beş yıllığına Rus Juruzal Zoloto'ya devretmiştir. Ülkede ayrıca tuz, barit, kireç ve kalay madenleri ile ülkenin çeşitli yerlerine dağılmış durumda düşük kaliteli boksit yatakları bulunmaktadır.

    Enerji

    Bosna Hersek'in ithalat kompozisyonu incelendiğinde, petrol ve petrol ürünlerinin önemli bir kalem oluşturduğu görülmektedir. Türkiye ile imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında petrol ürünleri ihtiyacının bir kısmı 2008 yılına kadar Türkiye'den karşılanmıştır. Söz konusu dönemdeki Türkiye'nin Bosna Hersek'e petrol ihracatı toplam ihracatının yaklaşık % 50'sine tekabül etmekteydi. Ancak, 2008 yılının son aylarından itibaren Türkiye'den Bosna Hersek'e olan petrol ihracatında ciddi bir düşüş yaşanmıştır.

    Ülkede henüz yeterince işlenmemiş veya kısmen işlenmekte olan çok çeşitli doğal kaynaklar arasında tahminen 6 milyar ton rezervi olan kahverengi kömür ve linyit, tahmini 6000 megavatlık hidroelektrik enerji potansiyeli, tahminen 2000 megavatlık rüzgar enerjisi potansiyeli, yaklaşık 1,5 milyon metreküp ahşap atıkları, talaş, cips ve yontma ahşabın da dahil olduğu bio-mass enerji, jeotermal ve güneş enerjisi sayılabilir. Ayrıca, ülkede petrol arama çalışmaları da yürütülmektedir.

    Turizm

    Sahip olduğu zengin turistik yerleriyle Bosna Hersek bütçe ve istekleri ne olursa olsun dünyanın her yerinden gelen turistlerin ihtiyaçlarını karşılayabilir. Bunun yanında turistler Bosna Hersek'te çok çeşitli geleneksel ve organik yemeklerinin keyfini de çıkarabilir.

    Bosna Hersek 1984 yılında Kış Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmış olup, Saraybosna Havalimanı'nın şehirdeki kış sporları merkezlerine (Bjelasnica ve Jahorina) yarım saat uzaklıkta olması Saraybosna'yı kış sporları açısından cazibe merkezi olarak öne çıkmaktadır.

    Bosna Hersek turizminin en cazibeli dalları şunlardır:

    • Kış ve dağ turizmi
    • Eko turizm
    • Spa turizmi
    • Kültür ve inanç turizmi
    • Spor ve macera turizmi
    • Deniz turizmi

    National Geographic dergisi 2012 yılı için Bosna Hersek'i en iyi macera destinasyonları sıralamasında en üste yerleştirmiştir.

    Dünya Ekonomik Forumu'na göre, Bosna Hersek misafirperverliği 140 ülke arasından 8. sırada yer aldı.

    İnşaat ve Müteahhitlik

    İnşaat sektörü söz konusu olduğunda Bosna Hersek her zaman başrollerde olmuştur.

    Bosna Hersek Yabancı Yatırım Tanıtım Ajansı'ndan alınan bilgiye göre, uluslararası projelerde çalışmış olan uzman ve işçilerin yurt dışında kazandıkları tecrübeleri Bosna Hersek'e getirmeleri, Bosna Hersek'teki üniversiteler ve teknik okulların mühendislik alanındaki eğitime önem vermeleri, yarı-özel ve kamu müteahhitlik firmalarının yurt içi ve yurt dışı projelere danışmanlık desteği sağlamasının Bosna Hersek'te halihazırda varolan nitelikli iş gücüne önemli katkılarda bulunduğu ve sektörün gelişmesinde önemli bir rol oynayabileceği değerlendirilmektedir.

    Bosna Hersek Genel Profili


    Başkent Saraybosna
    Yönetim Biçimi Parlamenter Demokrasi
    Nüfus 3.531.159 / 1-15 Ekim 2013 tarihlerinde yapılmış olan nüfus sayımı verileri
    Din İslam (%51), Hristiyanlık (Sırp Ortodoks %32, Hırvat Katolik %15, Diğerleri %3
    İş gücü (Nüfus) 1,008 milyon (2018)
    Ortalama Yaş 39,8 (2013)
    Ortalama Yaş 39,8 (2013)
    Resmi Diller Boşnakça, Sırpça, Hırvatça
    Yüzölçümü 51.209 km²
    Koordinatlar 44° Kuzey, 18° Doğu
    Saat Dilimi GMT +1
    Komşu Ülkeler Hırvatistan (Kuzey, Güney, Batıda), Karadağ (Güneyde), Sırbistan (Doğuda)
    Önemli Şehirler (Nüfus) Saraybosna (526.000), Banja Luka (195.000), Zenica (146.000), Tuzla (132.000), Mostar (126.000), Prijedor (112.000)
    İklim Karasal ve Akdeniz
    Telefon Kodu +387
    Ülke Ana Domaini .ba
    Elektrik Gerilimi 220 V, 50 Hz
    Mesai saatleri ve çalışma günleri 08 – 16.30 veya 08.30 – 17.00 , Pazartesi – Cuma
    Resmi Tatil Günleri 1-2 Ocak (yeni yıl tatili),1 Mart (Bağımsızlık Günü), 1-2 Mayıs (İşçi Bayramı), 25 Kasım (Devlet günü), Dini bayramların ilk günü, Cumartesi –Pazar günleri
    Trafik Akışı Sağ
    Havaalanları 4 önemli (toplam 25)
    Limanlar Ticari Liman olarak Hırvatistan'daki Ploçe Limanı Kullanılmaktadır
    Yol Ağı Uzunluğu Karayolu (24.780 km), Demiryolu (1030 km)

    Temel Ekonomik Göstergeler (2013)


    Para Birimi Konvertibl Mark (1€ = 1.95583 KM, sabit kur)
    Ticari Merkez Saraybosna ve Banja Luka
    İhracat Değeri 6085 € (2018)
    İthalat Değeri 9853 € (2018)
    GSYİH 16,8 milyar €
    Reel GSYİH Büyüme 3.1 (%)
    Kişi Başına Düşen GSYİH 4.572 € (2017)
    Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi 409 milyon €
    Ortalama Net Maaş 449 €
    Sanayi Üretimi Büyüme Oranı 1.6 % (2018)
    Ekonomik Büyüme 4.1 (%)
    İşsizlik Oranı 18,4 (2018)
    Döviz Rezervi 5.942 milyon €
    Yıllık Enflasyon Oranı 1,4 (%)
    Dış Borç 4.242 milyon €
    Başlıca İhracat Pazarları Almanya (%14.60), Hırvatistan(%12.30), İtalya (%11.40), Sırbistan (%10.50), Slovenya (%8,9), Avusturya (%8.6), Karadağ (%3.4), Türkiye (%2.7), Diğer (%26.64) (2018)
    Başlıca İthalat Kaynakları Almanya (%11.9), İtalya (%11.3), Sırbistan (%10.7), Hırvatistan (%9,9), Çin (%6.9), Slovenya (%4.8), Rusya (%4.6), Türkiye (%4.5), Diğer Ülkeler (%32,13) (2018)
    Serbest Ticaret Anlaşmaları AB ile Gümrük Birliği anlaşması
    Serbest Ticaret Anlaşmaları Arnavutluk, Bosna Hersek, Hırvatistan, EFTA üyeleri (İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn), Mısır, Gürcistan, İsrail, Makedonya, Karadağ, Fas, Filistin, Tunus, Suriye
    En Önemli Yatırımcılar (1994-2013) - Avusturya (1.3 milyar €), Hırvatistan (1,1 milyar €), Sırbistan (1,03 milyar €), Slovenya (528 milyon €), Hollanda (360 milyon €), Rusya (347 milyon €), Almanya (314 milyon €), İtalya (308 milyon €) İsviçre (282 milyon €), Türkiye (230 milyon €),
    Ürün Gruplarına Göre İhracat Üretim maddesine göre sınıflandırılmış ürünler (%27.85), Üretilmiş Çeşitli Maddeler (%23.31), Hammaddeler (yakıt hariç (13.02), Makine ve Ulaşım Araçları (%12.39), Mineral yakıtlar ve yağlar (%9.25), Gıda ve Canlı Hayvan (%6.25), Kimyasallar (%6.07), Hayvansal ve Bitkisel Yağlar, Mumlar (%0.95), İçecekler ve Tütün (%0.16), Diğer
    Ürün Gruplarına Göre İthalat Makine ve Ulaşım Araçları, Kimyasallar, Gıda ve Canlı Hayvan, Mineral Yakıtlar ve Yağlar

    Üyelik


    Yatırım fırsatları, kârlı sektörler ve gelişmelerden haberdar olabilmek için lütfen iletişim grubumuza dahil olunuz.

    E-Bülten